Doğal A ve D Vitamini İçeren Balık Yağlarının Faydaları

vitamins

Günümüzde gittikçe artan, sağlığımız için Omega-3 gerekliliği bilinci, bizleri omega-3 açısından zengin gıdaların yanı sıra, güçlü içeriğe ve güvenirliğe sahip takviye edici gıdaların arayışına ve tüketimine de yönlendirmektedir.Balık yağları her zaman ideal omega-3 kaynağı olarak bilinmiştir. Omega-3 yağ asitleri EPA ve DHA’nın etkileri hakkındaki birçok klinik çalışma ve bilimsel makale bulunmaktadır. Bu yazının konusu ise sadece omega-3 değil, balık yağında omega-3 ile birlikte bulunan A ve D vitamininin faydaları üzerinedir.

A, D ve E vitaminlerinin yağda çözünen vitaminler grubunda olması nedeniyle, detayı vurgulamadan “A ve D vitaminleri karaciğerde birikicidir” yönlendirmeleriyle, bu vitaminlerin tüketimi konusunda tedirginlik yaşanıyor olabilir. Oysaki sağlığımız için önem taşıyan bu vitaminlerin “her gün maksimum ne kadar alınırsa toksik etki oluşturacağı” sorusunun cevabını bildiğimiz takdirde güvenle kullanabileceğimiz ve ekstra faydalarının görülebileceği vitaminlerdir.

Güçlü antioksidan özelliği olan A vitamininin bağışıklık gelişimini destekleyici etkisi bilinmektedir. “Antienfeksiyon vitamini” (Enfeksiyonu önleyen) olarak bilinen A vitamininin balık yağında “antienflamatuar” (iltihap oluşumunu azaltan) olarak bilinen EPA ile birlikte oluşu, özellikle çocuklarda sıklıkla görülen sinüsit, orta kulak iltihabı, üst solunum yolu enfeksiyonları gibi enfeksiyonların görülme sıklığında azalmayı desteklediği bilimsel çalışmalarda sunulmaktadır.

Küçüklükten beri bildiğimiz “havuç yersen gözlerin sağlam olur” gerçeğinin temeli A vitamininden kaynaklandığı gibi, omega-3 yağ asidi olan DHA’nın da göz sağlığı üzerine benzer etkisi ile bir araya gelerek daha kuvvetli bir etki oluşmaktadır.

Son yıllarda artan bilimsel makaleler ışığında D vitamininin de bağışıklık üzerine faydası ortaya konulmuştur.

D vitamini hakkındaki en bilinen gerçek ise, kalsiyum tutulumunu sağlayarak kemik oluşumunu desteklemesidir. Ülkemizde bebeklik döneminde D vitamini damlaları kullanılıyorken, Norveç Beslenme Kurulu tarafından 4 haftalık bebeklik döneminden itibaren doğal D vitamini içeren balık yağları kullanımı önerilmektedir.

Günümüzde hem çocuklarda hem de yetişkinlerde D vitamini yetersizliği sıklıkla görülmeye başlanmıştır. Çocuklarda büyüme ağrıları deyip önemsemediğimiz ağrıların çoğunlukla D vitamini yetersizliğine bağlı olduğu da önemle bahsedilen konular arasında yer almaktadır. D vitamini yetersizliği çoğunlukla kışın görülmesine rağmen, yazın da görülme sıklığı küçümsenmeyecek oranda yüksektir. Bunun nedeninin, vücudumuza dik gelen öğle güneşi ışınları olan UVB’nin D3 vitamininin aktifleşmesini sağlarken, diğer yandan öğleden önce ve öğleden sonra aldığımız güneş ışınları olan UVA’nın D3 vitamini dönüşümünü engellemesinden kaynaklandığı belirtilmektedir. Maalesef öğlen güneşinden sakınmamız ve yoğun güneş koruyucuları kullanmamız UVB’nin cilt tarafından emilimini engellemektedir. Bu nedenle de güneşli olan ülkemizde bile D vitamini yetersizliği oranı gün geçtikçe artmakta ve doğal D vitamini kaynaklarına ihtiyaç duyulmaktadır. Doğal D vitamini bulunan balık yağlarının kullanımı ile çocuk ve yetişkinler için günlük D vitamini ihtiyacı karşılanabilmektedir.

D vitamini takviyesi ile son yıllarda Alzheimer, demans, depresyon gibi zihinsel hastalıkların tedavisinde de olumlu sonuçların alınmasıyla birlikte aynı amaç doğrultusunda yüksek DHA ve D vitamini içeren balık yağlarının bu tedavilere destek olabileceği düşünülmüştür.

Bütün bu özet bilgiler doğrultusunda bebek, çocuk veya yetişkin olsun her iki vitaminin de sağlığımız için ayrı bir önemi bulunmakta ve omega-3 yağ asitlerinden EPA ve DHA’nın benzer etkilerine ilave olarak güçlü kombinasyon oluşturmaktadırlar.

Ülkemizde takviye edici gıdalarda kullanımına izin verilen günlük maksimum limitler EFSA (European Food Safety Authority)Günlük maksimum limitleri IoM (Institute of Medicine)Günlük maksimum limitleri
A vitamini 4-10 yaş için 500 µg

>11 yaş için 1000 µg

0-3 yaş için 800 µg 0-3 yaş için 600 µg

4-8 yaş için 900 µg

9-13 yaş için1.700 µg

 

D vitamini 4-10 yaş için 12,5 µg

>11 yaş için 25 µg

0-1 yaş için 25 µg                  1-10 yaş için 50 µg

 

0-1 yaş için 25 µg

1-8 yaş için 50 µg

9-13 yaş için 50 µg

 

Ülkemizde 4 yaş altına yönelik doz belirtilememesi, T.C. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın bu yaş grubuna yönelik herhangi bir takviye edici gıdanın üretimine, piyasaya arz edilmesine ve satışına izin vermemesinden dolayıdır.

A ve D vitamini alımı yukarıda belirtilen günlük maksimum limitleri geçmediği müddetçe her gün güvenle kullanılabilir. Gereksiz yere yüksek dozlarda kullanılmamalı, günlük maksimum limitler aşılmamalıdır. Yüksek alım dozu gerekli durumlar muhakkak doktor tarafından belirlenmeli ve gözetiminde kullanılmalıdır.

Özellikle çocukların zihinsel ve fiziksel açıdan sağlıklı gelişime ihtiyaç duydukları düşünüldüğünde, kullanabilecekleri şurup formlu balık yağı ürünlerinin çoğunda neden bu vitaminlerin de bulunduğu anlaşılmaktadır. Balık yağı şuruplarının omega-3 yağ asitleri olan EPA ve DHA miktarları, kalitesi, doğallığı, saflığı ve tadı önemlidir. Bu özelliklere ilave doğal A ve D vitamini de içeren balık yağı, tavsiye edilen kullanım dozuna uyulduğu takdirde hem çocuklar hem yetişkinler üzerinde ilave etkilerin sağlanmasına yardımcı olacaktır.

 

Kaynaklar:

1. Effect of Daily Cod Liver Oil and Multivitamin-Mineral Supplement with Selenium on Upper Respiratory Tract Pediatric Visits by Young, Inner-City, Latino Children: Randomized Pediatric Sites
2. Annals of Otology, Rhinology & Laryngology 113: 2004
3. Use of cod liver oil during the first year of life is associated with lower risk of childhood-onset type 1 diabetes: a large, populationbased, case-control study1–3 American Journal of Clinical Nutrition 2003;78:1128 –
4. Nutritional supplements as adjunctive therapy for children with chronic / recurrent sinusitis: pilot research International Journal of Pediatric Otorhinolaryngology (2004) 68, 785—793
5. Cod liver oil, other dietary supplements and survival among cancer patients with solid tumours International Journal of Cancer: 125, 1155–1160 (2009)
6. Associations between cod liver oil use and symptoms of depression: The Hordaland Health Study Journal of Affective Disorders 101 (2007) 245–249
7. 1α,25-Dihydroxyvitamin D3 and Resolvin D1 Retune the Balance between Amyloid-β Phagocytosis and Inflammation in Alzheimer’s Disease Patients  Journal of Alzheimer’s Disease 34 (2013) 155–170
8. 16 Ağustos 2013 tarihli 28737 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Türk Gıda Kodeksi Takviye Edici Gıdalar Tebliği
9. EFSA Journal 2012; 10 (7): 2813
10. EFSA Journal 2013; 11 (7): 3334
11. http://www.iom.edu/Global/News%20Announcements/~/media/474B28C39EA34C43A60A6D42CCE07427.ashx
12. http://www.bodytr.com/2013/08/d-vitamini.html

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir